Ankara’nın Tanıdık İsmi, Bangladeş’in Atası: Bangabandu Şeyh Muciburrahman

Ankara’nın Çankaya ilçesinde, özellikle Çayyolu ve Ümitköy civarında ikamet edenlerin tabelalardan aşina olduğu o uzun ve gizemli isim: Bangabandu Şeyh Muciburrahman. Bir dönem 'telaffuzu en zor bulvar ismi' olarak yerel haberlere konu olan bu isim, aslında bir ulusun bağımsızlık sembolü ve trajik bir sonun kahramanıdır. Çoğu Ankaralı için sadece bir yol tarifi unsuru olsa da, Şeyh Muciburrahman, Bangladeş halkı için 'Ulusun Babası' (Bangabandhu - Bengal’in Dostu) demektir.

Şeyh Muciburrahman, 17 Mart 1920’de bugün Bangladeş sınırları içinde kalan Tungipara’da doğdu. Gençlik yıllarından itibaren siyasetin içinde olan Mucib, özellikle 1940’lı yıllardan itibaren Doğu Pakistan’daki Bengal halkının haklarını savunmaya başladı. O dönemde Pakistan, Hindistan’dan ayrılarak bağımsızlığını kazanmıştı ancak Batı ve Doğu Pakistan arasındaki kültürel, ekonomik ve siyasi uçurum giderek derinleşiyordu. Muciburrahman’ın 1966’da ilan ettiği 'Altı Madde' programı, Bengal halkının özerklik talebinin manifestosu oldu. Bu mücadelesi onu defalarca hapisle karşı karşıya bıraktı ancak halkının gözündeki yerini her geçen gün sağlamlaştırdı.

1971 yılı, Muciburrahman ve Bangladeş için dönüm noktasıydı. Yapılan genel seçimleri büyük farkla kazanmasına rağmen iktidarın kendisine verilmemesi üzerine patlak veren sivil itaatsizlik ve ardından gelen kanlı iç savaş, Bangladeş’in bağımsızlığıyla sonuçlandı. Muciburrahman, yeni kurulan devletin ilk lideri olarak göreve başladı. Ülkesini sıfırdan inşa etmeye, kıtlık ve yıkımla mücadele etmeye çalışıyordu. Ancak siyasi atmosfer, soğuk savaşın ve yerel güç odaklarının etkisiyle hızla geriliyordu.

15 Ağustos 1975 sabahı, dünya tarihinin en kanlı askeri darbelerinden biri gerçekleşti. Bir grup genç ordu subayı, Muciburrahman’ın Dakka’daki konutuna baskın düzenledi. O sabah sadece Bangladeş’in kurucu lideri değil; eşi, üç oğlu (en küçüğü olan 10 yaşındaki Şeyh Russel dahil), gelinleri ve yakın akrabalarından oluşan toplam 18 kişi acımasızca katledildi. Bu katliamdan sadece, o sırada tesadüfen Almanya’da bulunan kızları Şeyh Hasina ve Şeyh Rehana kurtulabildi. Şeyh Hasina, yıllar sonra ülkesine dönecek ve babasının mirasını devralarak Bangladeş’in en uzun süre görev yapan başbakanlarından biri olacaktı.

Ankara’da bu ismin bir bulvara verilmesi, iki ülke arasındaki dostluğun bir simgesidir. Türkiye, Bangladeş’in bağımsızlığını tanıyan ilk ülkelerden biri olmasa da, zamanla gelişen diplomatik ilişkiler bu köklü liderin adının başkentimizde yaşatılmasına vesile olmuştur. Bugün Bangabandu Bulvarı’ndan geçen her Ankaralı, aslında sadece bir yoldan geçmiyor; aynı zamanda uzak bir coğrafyada bağımsızlık uğruna her şeyini feda etmiş bir liderin ve onun trajik bir darbeyle yok edilen ailesinin anısına tanıklık ediyor. Muciburrahman’ın hikayesi, demokrasinin kırılganlığını ve bir liderin kendi halkının kalbinde nasıl ölümsüzleşebileceğini hatırlatan en çarpıcı örneklerden biridir.