Kafkasya’da Tarihi Dönüşüm: Hankendi’nin Azerbaycan Kontrolüne Geçişi ve Karabağ’ın Geleceği

Güney Kafkasya'nın siyasi haritası, son yılların en dramatik ve belirleyici değişimlerinden birine tanıklık etti. Onlarca yıl boyunca süregelen Dağlık Karabağ ihtilafı, bölgedeki ayrılıkçı yönetimin kendini feshetmesi ve stratejik öneme sahip Hankendi şehrinin Azerbaycan kontrolüne geçmesiyle tamamen yeni bir boyuta evrildi. Bu gelişme, sadece bir sınır değişikliği değil, aynı zamanda bölgedeki otuz yıllık statükonun yıkılması ve yeni bir jeopolitik gerçekliğin doğuşu anlamına geliyor. Dağlık Karabağ Cumhuriyeti'nin çöküşü, bölge halkları ve uluslararası aktörler için derin etkileri olan tarihi bir kırılma noktasıdır.

Hankendi, Dağlık Karabağ bölgesinin idari ve kültürel merkezi olarak her iki taraf için de sembolik bir öneme sahipti. Azerbaycan ordusunun 2023 yılındaki kararlı harekatı sonrasında, ayrılıkçı liderliğin silah bırakma ve kurumsal yapıları tasfiye etme kararı alması, Hankendi üzerindeki egemenliğin el değiştirmesini sağladı. Şehrin sokaklarında Azerbaycan bayrağının göndere çekilmesi, Bakü’de büyük bir coşkuyla karşılanırken, bölgenin Ermeni sakinleri için belirsizlik dolu bir dönemin başlangıcı oldu. Bu süreçte yaşanan kitlesel göç hareketleri, insani yardım kuruluşlarının ve dünya kamuoyunun dikkatini bu noktaya odakladı. Binlerce insanın evlerinden ayrılmak zorunda kalması, çatışmaların trajik yüzünü bir kez daha hatırlattı.

Azerbaycan’ın Hankendi üzerindeki kontrolü sağlamasıyla birlikte, bölgenin yeniden inşası ve entegrasyonu süreci hız kazandı. Bakü yönetimi, bölgenin altyapısını modernize etmek ve şehri Azerbaycan’ın geri kalanıyla ekonomik olarak bütünleştirmek için kapsamlı projeler başlattı. Hankendi’nin sadece bir şehir olarak değil, aynı zamanda bölgesel barışın bir sembolü olarak yeniden inşa edilmesi hedefleniyor. Ancak bu hedefe ulaşmak, sadece fiziksel yapılar inşa etmekle mümkün değil; aynı zamanda toplumsal güvenin yeniden tesis edilmesini ve azınlık haklarının güvence altına alınmasını gerektiriyor.

Uluslararası planda ise bu durum, Rusya, Türkiye, İran ve Batı güçleri arasındaki güç dengesini yeniden şekillendirdi. Türkiye’nin Azerbaycan’a sağladığı askeri ve siyasi destek, Ankara’nın Kafkasya’daki nüfuzunu pekiştirirken, Ermenistan’ın batı ile ilişkilerini yeniden değerlendirmesine yol açtı. Rus barış güçlerinin bölgedeki varlığının anlamını yitirmesiyle birlikte, Avrupa Birliği ve Amerika Birleşik Devletleri bölgede daha aktif bir arabuluculuk rolü üstlenmeye çalışmaktadır. Bölgesel projeler, özellikle ulaşım hatlarının açılması konusu, tüm aktörler için yeni ekonomik perspektifler sunmaktadır.

Sonuç olarak, Dağlık Karabağ’daki eski rejimin çöküşü ve Hankendi’nin Azerbaycan idaresine geçişi, Kafkasya tarihinde kalıcı bir iz bırakmıştır. Önümüzdeki yıllar, bu büyük değişimin yarattığı sarsıntıların yerini istikrara bırakıp bırakmayacağını gösterecektir. Barış anlaşmasının nihai olarak imzalanması ve sınırların belirlenmesi, bölgedeki tüm halkların refahı için hayati önem taşımaktadır. Hankendi artık bir çatışma odağı değil, bölgesel iş birliğinin merkezi olma potansiyelini taşımaktadır. Tarih, bu dönemi bir trajedi ile bir umut arasında bir köprü olarak hatırlayacaktır.